جنگ اوکراین آزمونی برای دیپلماسی جدید ریاض

عربستان میزبان نشست جده درباره جنگ اوکراین

 به گزارش­ ­سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما به نقل از خبرگزاری رسمی عربستان سعودی (SAP) این کشور از شنبه 5 آگوست، میزبان نشستی با حضور مشاوران امنیت ملی و نمایندگان چندین کشور درباره بحران اوکراین در شهر جده است.

در این گزارش یادآوری شده که مقامات ریاض امیدوارند که این رایزنی‌ها به تقویت گفتگوها و همکاری از طریق تبادل نظر، هماهنگی و بحث در سطح بین المللی به منظور یافتن راه‌های حل بحران اوکراین با استفاده از ابزارهای دیپلماتیک و سیاسی کمک کند.

در این نشست که دو روز ادامه خواهد داشت، ۱۰ موضوع فرعی از جمله امنیت غذا و انرژی، آزادی زندانیان، امنیت محیط زیست و امکان تشکیل دادگاه جرائم جنگی نیز بررسی می‌شود.

اوکراین و عربستان سعودی هفته گذشته برای حدود 30 کشور دعوت نامه ارسال کردند که دو برابر تعداد پایتخت هایی است که در نشست ژوئن در کپنهاگ شرکت کردند.

عربستان امیدوار است که این نشست به تقویت گفت و گو و همکاری از طریق تبادل نظر، هماهنگی و بحث در سطح بین المللی در مورد راه های حل بحران اوکراین از طریق ابزارهای دیپلماتیک و سیاسی کمک کند.

احتمال می‌رود عربستان نتایج نشست را به روسیه اطلاع دهد که یک مقام وزارت خارجه روسیه نیز بر این مساله صحه گذاشت و گفت ریاض قرار است نتایج این نشست را به روسیه اطلاع دهد.

محمدبن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی پیش از این آمادگی خود را برای میانجی‌گری در این درگیری اعلام کرده بود.

«محمد بن سلمان» ولیعهد سعودی اعلام کرد: ما از تلاش‌های بین‌المللی برای حل بحران اوکراین حمایت می‌کنیم و آماده میانجیگری میان روسیه و اوکراین هستیم.

«فیصل بن فرحان» وزیر امور خارجه عربستان سعودی اعلام کرد: هیچ راهی برای حل بحران اوکراین جز از طریق گفتگو وجود ندارد. ما به روابط خوب با روسیه و اوکراین تمایل داریم.

این نشست پس از گردهمایی مقامات ارشد در کپنهاگ در اواخر ژوئن با حضور برزیل، هند، ترکیه و آفریقای جنوبی انجام می‌شود. جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی ایالات متحده، به طور تلفنی در این جلسه شرکت کرد. اوکراین و چندین کشور بزرگ اروپایی نیز در آن شرکت داشتند.

چین پیش‌تر طرح صلح ۱۲ ماده‌ای را برای حل بحران اوکراین مطرح کرده بود که در درجه اول خواستار آتش‌بس در این کشور بود اما کشورهای غربی حامی اوکراین از این طرح استقبال نکردند.

به گفته دیپلمات‌های غربی عربستان سعودی تا حدی به این امید به عنوان میزبان مذاکرات انتخاب شد که چین را -که روابط نزدیک خود با مسکو را حفظ کرده است- به شرکت در آن متقاعد کند.

ریاض و پکن روابط نزدیکی دارند. در اوایل سال جاری، ماه‌ها پس از میزبانی سعودی‌ها از شی جین پینگ، چین به گرم شدن اخیر روابط بین عربستان سعودی و دشمن منطقه‌ای آن، ایران، کمک کرد.

وزیر خارجه اوکراین مشارکت چین در نشست جده درخصوص بحران کشورش را گشایش بزرگ و پیروزی تاریخی عنوان کرد.

«دیمیترو کولبا»، وزیر خارجه اوکراین گفت: عربستان چین را جذب کرد و این یک پیروزی تاریخی است.

شرایط عربستان برای میانجیگری در جنگ اوکراین

عربستان سعودی از آغاز جنگ روسیه و اوکراین روابط خوبی با هر دو کشور داشته و تلاش کرده است به‌عنوان یک میانجیگر بین کی‌یف و مسکو برای پایان دادن به این جنگ عمل کند.

عربستان علیرغم برخی تضادها همچنان یکی از متحدان آمریکا و غرب به شمار می رود ، اما روابط نزدیکی نیز با روسیه دارد و طی سال‌های گذشته دو کشور در تلاش بوده‌اند رهبری مجموعه‌ای از کشورهای عضو اوپک و هم‌پیمان را برای کاهش تولید جهانی نفت در جهت افزایش قیمت آن در دست بگیرند و در این زمینه موفق بوده‌اند.

آمریکا بارها از عربستان خواسته است سیاست کاهش تولید نفت را کنار بگذارد؛ چرا که این موضوع هم به تورم و هم کند شدن رشد اقتصاد جهانی منجر می‌شود، اما عربستان برای جلوگیری از کسری بودجه نیاز دارد تا قیمت نفت در بازارهای جهانی بالای ۸۰ دلار باشد.

پس از آنکه کاخ سفید سال گذشته ریاض را به حمایت از روسیه با بالا نگه داشتن قیمت نفت متهم کرد، عربستان سعودی در تلاش است نقش بزرگتری در دیپلماسی در مورد اوکراین ایفا کند. این کشور تبادل اسرای جنگی را تسهیل کرده است و درسپتامبر گذشته ریاض نقش غیرمنتظره‌ای در مذاکرات مربوط به آزادی جنگجویان خارجی در اوکراین از جمله دو آمریکایی و پنج انگلیسی ایفاء کرد.

عربستان در نشست سران کشورهای عربی میزبان ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین بود. وزیر خارجه عربستان فوریه گذشته، تقریباً هم‌زمان با اولین سالروز آغاز تهاجم نظامی روسیه، به کی‌یف سفر کرد و قرارداد ۴۰۰ میلیون دلاری کمک‌های بشردوستانه، از جمله اهدای ۳۰۰ میلیون دلار محصولات نفتی به این کشور را امضا کرد.

عربستان اواخر سال گذشته نیز به قطعنامه سازمان ملل در محکومیت تهاجم نظامی روسیه به اوکراین رأی مثبت داده بود. عربستان از قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه اشغال اوکراین و الحاق مناطقی از شرق این کشور توسط روسیه پشتیبانی کرده است.

ماه گذشته نیز «ولادیمیر کولوکولتسف» وزیر کشور روسیه که در فهرست تحریم‌های غرب قرار دارد، به ریاض سفر و با «عبدالعزیز بن سعود بن نایف» همتای سعودی خود دیدار و گفت‌و‌گو کرد.

مواضع کشورهای درگیر در جنگ اوکراین در قبال نشست جده و میانجی گری عربستان

«ماریا زاخارووا» سخنگوی وزارت خارجه روسیه شنبه در بیانیه ای اعلام کرد: هرگونه تصمیم گیری در نشست جده درباره اوکراین بدون مشارکت مسکو پوچ و بیهوده است.

در بیانیه صادره از سوی سخنگوی وزارت خارجه روسیه در این ارتباط آمده است: ما باید دو چیز را از هم تفکیک کنیم؛ حل و فصل وضعیت در میدان و تحکیم آن در سطح سیاسی. همانطور که گفتم، بدون مشارکت روسیه - این پوچ و بی‌معنی است.

«ماریا زاخارووا» در این باره ادامه داد: فکر می کنم همه این را می فهمند. موضوع دیگر این است که در مورد وضعیتی صحبت کنیم که آن را نه روسیه، بلکه غرب تحریک و ایجاد کرده است.

پیش از این ، دیمیتری پسکوف،‌ سخنگوی کرملین خواستار روشن شدن اهداف نشست جده شد و در پاسخ به سوالی درباره گزارش وال‌استریت ژورنال گفت: «روسیه این نشست را دنبال خواهد کرد. ما باید بفهمیم که چه اهدافی تعیین شده‌اند و درباره چه مواردی بحث خواهد شد. هر تلاشی برای حل و فصل مسالمت آمیز، سزاوار ارزیابی مثبت است."

با این حال، پسکوف موضع مسکو را تکرار کرد و گفت که در حال حاضر هیچ زمینه‌ای برای مذاکرات صلح با کی‌یف نمی‌بیند. او گفت: «تا زمانی که از اوکراین به عنوان ابزار جنگ جمعی غرب علیه روسیه استفاده شود، رژیم کی‌یف نمی‌خواهد و نمی‌تواند به صلح برسد."

ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه نیز بعد از دیدار با رهبران کشورهای آفریقایی، در کنفرانس خبری گفت که از نظر او طرح صلح رهبران آفریقا و طرحی که پیش‌تر چین برای پایان جنگ پیشنهاد داده بود، باید مبنای مذاکرات صلح مسکو و کی‌یف قرار گیرد.

مسکو مذاکرات صلح با اوکراین را تنها در صورتی ممکن می‌داند که کی‌یف واقعیات رخ‌داده در مرزهای اقلیمی و سرزمینی را بپذیرد و با توجه به آن ها مذاکره کند.

درمقابل اوکراین می‌گوید تا زمانی که نیروهای روسیه به پشت مرزهای ۱۹۹۱ بازنگردند، آماده مذاکره نیست.

اوکراین و مقامات اروپایی امیدوارند که این روند به یک اجلاس بزرگ صلح منجر شود که در آن شرکت کنندگان بتوانند دیدگاه مشترکی را درباره چگونگی پایان جنگ در قالب یک بیانیه یا اعلامیه امضا کنند.

درخواست اوکراین برای خروج همه نیروهای روسیه قبل از شروع مذاکرات صلح، از سوی برخی کشورها به عنوان مانعی برای صلح تلقی می شود. مقامات اروپایی می گویند که امیدوارند از طرح اوکراین - که به موضوع اسیران جنگی، ایمنی هسته ای و امنیت غذایی و انرژی پرداخته - برای چارچوب بندی مسائل در جده استفاده کنند.

هر آنچه در نهایت از دل مذاکرات بیرون بیاید، احتمالاً فهرستی از اصول کلیدی حقوق بین‌الملل خواهد بود که همه می‌توانند آن را بپذیرند: حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی، اجرای قوانین بین‌المللی، و نیاز به حل مناقشه از طریق گفتگو و نه استفاده یا تهدید به زور.

دیپلمات‌های اروپایی اوکراین را تحت فشار قرار داده‌اند تا بلندپروازی‌های خود را برای مذاکرات کنترل کند و برخی از پیشنهادات کی یف، از جمله امیدواری این کشور برای جلب حمایت کشورهای در حال توسعه برای اعمال تحریم‌ها علیه روسیه، را رد کرده اند. چند دیپلمات غربی پس از مذاکرات کپنهاگ اعلام کردند که اگر اوکراین انعطاف بیشتری از خود نشان ندهد پروسه صلح شکست خواهد خورد.

با وجود اینکه اختلافات دو کشور درگیر در جنگ اوکراین همچنان به قوت خود باقی است اما با این حال به نظر می رسد تمایل طرف های غربی برای توقف جنگ افزایش یافته است و الا به عربستان چراغ سبز لازم برای میزبانی نشست جده داده نمی شد .احمد کاظم زاده